Nowe przepisy w UE
Zakończono prace nad treścią nowych zasad dotyczących pojazdów wycofanych z eksploatacji (End-of-Life-Vehichles, ELVR). Rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 r. Nowe przepisy zastąpią dyrektywy 2000/53/WE i 2005/64/WE, łącząc w jednym akcie wymagania dotyczące projektowania pojazdów, wykorzystania materiałów pochodzących z recyklingu, demontażu, ponownego użycia, regeneracji oraz postępowania z pojazdami na końcu ich eksploatacji. Rozporządzenie ELVR porządkuje cały cykl życia pojazdu - od projektowania po zagospodarowanie części po demontażu. Dla polskich firm szczególnie ważne są przepisy, zgodnie z którymi komponenty nadające się do ponownego użycia, regeneracji lub odnowienia nie powinny być traktowane jako odpady. To istotna zmiana perspektywy. Samochód nie ma być projektowany wyłącznie z myślą o produkcji, sprzedaży i użytkowaniu, lecz także o tym, co stanie się z jego częściami i materiałami po latach eksploatacji.
ELVR wzmacnia rozwiązania pozwalające zachować jak największą wartość komponentów - w pierwszej kolejności przez ich ponowne użycie, regenerację lub odnowienie, a dopiero później przez recykling materiałowy.
Rozporządzenie zacznie być zasadniczo stosowane od 1 września 2028 r., przy czym część obowiązków będzie wdrażana etapami w kolejnych latach.
Regeneracja zyskuje wyraźne miejsce w prawie UE
Regeneracja nie jest tym samym co recykling. W procesie recyklingu część zostaje przetworzona przede wszystkim na materiał lub surowiec. W regeneracji zachowuje się znaczną część samego produktu: zużyty komponent jest profesjonalnie demontowany, czyszczony, weryfikowany, naprawiany, uzupełniany i testowany zgodnie z określonymi wymaganiami technicznymi. W efekcie może ponownie trafić na rynek jako pełnowartościowy komponent o parametrach odpowiadających wymaganiom przewidzianym dla danego zastosowania.
Regeneracja dotyczy m.in. alternatorów, rozruszników, turbosprężarek, zacisków hamulcowych. Pozwala ograniczać zapotrzebowanie na surowce oraz energię potrzebną do wyprodukowania kompletnej części od podstaw, a równocześnie zwiększa dostępność komponentów dla warsztatów i kierowców, zwłaszcza w przypadku starszych pojazdów.
Część nadająca się do regeneracji nie powinna być odpadem
Jednym z najważniejszych dla branży rozwiązań jest art. 30 rozporządzenia. Przewiduje on, że części i komponenty pochodzące z pojazdów wycofanych z eksploatacji albo z napraw i serwisowania, które zostały ocenione jako odpowiednie do ponownego użycia, regeneracji lub odnowienia, nie są uznawane za odpady.
Nie oznacza to jednak, że każda zużyta część automatycznie traci status odpadu. Rozporządzenie zakłada profesjonalną ocenę jej przydatności, odpowiednie sprawdzenie, oczyszczenie oraz - w razie potrzeby - przeprowadzenie testów. Organy będą mogły również żądać dokumentacji potwierdzającej, że dany komponent rzeczywiście nadaje się do ponownego użycia, regeneracji lub odnowienia.
Elementy, które nie nadają się do żadnego z tych procesów, nadal pozostaną odpadami i będą musiały zostać zagospodarowane zgodnie z przepisami dotyczącymi gospodarki odpadami.
Rozróżnienie to ma szczególne znaczenie dla legalnego obrotu tzw. rdzeniami, czyli zużytymi częściami stanowiącymi materiał wejściowy do procesu regeneracji. Rdzeń nie jest przypadkowym, bezużytecznym elementem. Ma określoną wartość gospodarczą, konkretnego odbiorcę oraz przeznaczenie w kontrolowanym procesie przemysłowym.
ELVR tworzy zatem znacznie czytelniejszą podstawę do uznania, że wartościowe komponenty przeznaczone do dalszego profesjonalnego procesu nie powinny być automatycznie kwalifikowane jako odpady, jeżeli ich przydatność została właściwie potwierdzona.
Źródło: SDCM
